تبلیغات
ادب پژوهی - آشنایی با زبان های ایرانی5
 
ادب پژوهی
درباره وبلاگ


مخاطبان عزیز،سلام.
اینجانب زهراهنرمند،دبیر زبان و ادبیات فارسی ناحیه یک رشت،هستم.هدفم از تهیه وبلاگ ادب پژوهی،ارتباط بیشتر با دانش آموزان و ارائه تجربیات حرفه ای در رشته زبان و ادبیات فارسی است.امیدوارم مورد توجه و استفاده شما عزیزان قرار بگیرد.

مدیر وبلاگ : زهرا هنرمند
نویسندگان
سه شنبه 2 مرداد 1397 :: نویسنده : زهرا هنرمند
بخش چهارم؛زبان های ایرانی دوره ی جدید
از زمان رسمیت یافتن زبان فارسی «دَری» در دوره ی حکومت«صفاریان»،حدوداً 254ه.ق(867میلادی)،تا به امروز،دوره ی جدید زبان های ایرانی قرارداد شده است.فارسی «دَری»،شکل تحول یافته ی فارسی میانه ی دوران آغازین و میانی حکومت«ساسانیان» است.
این،همان زبانی است که در شرق ایران نیز در دوره ی اسلامی رایج بوده،از سوی حکومت«صفاریان»،زبان رسمی این دولت اعلام می شود.به این ترتیب،می توان دریافت که آنچه،«دَری» نامیده شده و در زمان حکومت «یعقوب لیث صفار»،زبان رسمی دولت او اعلام شده،به یکباره پدید نیامده و مسلّماً در طول زمان با تغییر زبان فارسی میانه به وجود آمده است.

این زبان در طول زمان،دست نخورده باقی نمانده است و تاکنون که به فارسی«جدید» مبدّل شده،راه درازی را پیموده است.این راه طولانی و پُرفرازونشیب،بخش دیگری از تاریخ ایران را شامل می شود که به «تاریخ ایران پس از اسلام» معروف است.
در این دوره که تاکنون ادامه می یابد،از زبان های متعددی اطلاع در دست است.این زبان ها را برحسب مرزهای جغرافیایی امروز ایران،می توان به سه گروه تقسیم کرد:
1.زبان های ایرانی مانند گیلکی یا مازندرانی که صرفاً در داخل مرزهای کنونی ایران تکلم می شوند.
2.گروه دیگری از زبان های ایرانی مانند فارسی،کُردی یا بلوچی که هم در داخل مرزهای کنونی ایران سخنگو دارند و هم در خارج از این مرزها.
3.گروه دیگری از زبان های ایرانی مانند آسی،یغنابی یا کومزاری که تنها در خارج از مرزهای امروز ایران تکلم می شوند. 
تفاوت های واژگانی میان فارسی میانه و فارسی دَری،زیاد است.در فارسی میانه واژه هایی وجود داشته اند که هیچ اثری از آن ها در فارسی دَری باقی نمانده است.برخی از این واژه ها،به آیین زردشتی مربوط می شدند و برخی دیگر،واژه های دیوانی و اصطلاحات علمی بوده اند.درمقابل،در فارسی دَری نیز واژه هایی به چشم می خورند که در فارسی میانه کاربرد نداشته اند.
بسیاری از این واژه ها از قبیل «ژرف،ژاله،دژ،مژده،پژمان،ویژه،انجمن،باج،پنج،آماج،بهره،چهره»و صدها واژه ی دیگر از زبان پارتی میانه به فارسی دَری راه یافته اند.
واژه هایی چون «نوک،ستیغ،جغد،نقره،زیور،سنگسار،فام»و ده ها واژه ی دیگر از سُغدی میانه وارد فارسی دَری شده اند.
صدها واژه ی دیگر نیز از سایر زبان های ایرانی به فارسی دَری وارد شدند و به همین دلیل،زبانی که از برخورد فارسی میانه با سایر زبان های ایرانی دوره ی میانه پدید آمد و فارسی دَری نام گرفت،باید نوعی زبان عام به حساب آید.
براساس مبانی زبان شناسی اجتماعی،یک زبان عام،حدّ میانی تمامی زبان هایی است که در یک منطقه برای ایجاد ارتباط به کار می روند.هرچه گسترش جغرافیایی یک زبان عام بیشتر باشد،عناصری که از زبان های مختلف،وام می گیرد،بیشتر است و این نکته در مورد فارسی دَری،درنهایتِ خود،قابل طرح است.
اصطلاح فارسی دَری از واژه ی «دَر» به معنی «پایتخت»،پیش از آغاز آفرینش های ادبی به این زبان،در همان معنی «زبان روزمرّه و متداول ایرانیان» به کار می رفته است.این اصطلاح در میان ایرانیان رایج بوده و اعراب،آن را «فارسیّه» می نامیدند.در متون فارسی قرن های 4تا6ه.ق،اصطلاح «دَری» به کار می رفته است ولی به تدریج،متروک شده و اصطلاح «فارسی» به تمام و کمال،جانشینش شده است.




نوع مطلب :
برچسب ها : زبان های ایرانی،
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
حدیث موضوعی اوقات شرعی